Çin’de kamuya açık alanlarda sigara kullanımına yönelik tepkiler son yıllarda dikkat çekici şekilde artarken, birçok şehirde vatandaşlar daha temiz ve sağlıklı bir yaşam alanı talebiyle sigara karşıtı kampanyalara destek vermeye başladı. Özellikle pasif içiciliğin yol açtığı sağlık riskleri ve kamu alanlarında yaşanan anlaşmazlıklar, sigara kontrol politikalarının yeniden gündeme gelmesine neden oluyor.
Kamu Alanlarındaki Sigara Dumanı Tartışmaların Merkezinde
Çin’de son dönemde sigara dumanı nedeniyle yaşanan çeşitli anlaşmazlıklar kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Eğlence parkları, ulaşım merkezleri ve yoğun kalabalıkların bulunduğu alanlarda sigara içilmesine yönelik uyarılar zaman zaman gerginliklere neden oluyor. Birçok vatandaş, sigara içmeyen bireylerin çoğu zaman yalnızca ortamdan uzaklaşmak ya da durumu kabullenmek zorunda kaldığını savunuyor.
Özellikle çocuklu aileler ve yaşlılar, uzun süre sigara dumanına maruz kalmanın sağlık üzerindeki etkilerine dikkat çekerek daha sıkı önlemler alınmasını talep ediyor. Sosyal medyada da “Nefes Alma Hakkı” teması altında yürütülen kampanyalar giderek daha fazla destek buluyor.
Çin’de Sigara Kaynaklı Sağlık Sorunları Endişe Yaratıyor
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre sigara dumanında 7 binden fazla kimyasal madde bulunurken, bunların en az 69’u kanserle ilişkilendiriliyor. Her yıl dünya genelinde 8 milyondan fazla kişinin sigara ve sigara kaynaklı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybettiği belirtiliyor.
Çin’de ise 300 milyondan fazla sigara kullanıcısı bulunuyor. Ülkede her yıl sigara kullanımına bağlı hastalıklar nedeniyle 1 milyondan fazla kişinin yaşamını yitirdiği, bunların yaklaşık 100 bininin ise yalnızca pasif içicilikten kaynaklanan sağlık sorunları nedeniyle hayatını kaybettiği ifade ediliyor.
Uzmanlar ayrıca son yıllarda “üçüncü el sigara dumanı” olarak bilinen yeni risk konusunda da uyarıyor. Sigara içildikten sonra kıyafetlerde, duvarlarda, mobilyalarda ve çeşitli yüzeylerde kalan kimyasal kalıntıların günler hatta aylar boyunca etkisini sürdürebildiği belirtiliyor. Özellikle küçük çocukların bu kalıntılardan daha fazla etkilendiği vurgulanıyor.
Shenzhen ve Hong Kong Sigara Kontrolünde Öne Çıkıyor
Çin’in teknoloji merkezi olarak bilinen Shenzhen, sigara kontrolü konusunda ülkenin en başarılı şehirlerinden biri olarak gösteriliyor. Şehirde 2014 yılından bu yana uygulanan sıkı yasalar kapsamında kapalı alanlarda, iş yerlerinde ve toplu taşıma sistemlerinde sigara kullanımı yasaklandı. Daha sonra bu kapsam elektronik sigaraları da içerecek şekilde genişletildi.
2024 yılında Shenzhen’de 15 yaş üzeri nüfusta sigara kullanım oranının yüzde 17,4 seviyesine kadar gerilediği açıklandı. Ayrıca vatandaşların ihlal bildiriminde bulunabildiği dijital uygulamalar sayesinde denetimlerin daha etkin hale getirildiği belirtiliyor. Yapılan araştırmalar, sigara kontrol yasalarının uygulanmasının ardından kalp ve damar hastalıklarında belirgin düşüşler yaşandığını ortaya koydu.
Hong Kong da benzer şekilde dünyanın en sıkı sigara kontrol politikalarından bazılarını uyguluyor. Bölgede sigara kullanım oranı 2023 yılında yüzde 9,1 seviyesine kadar gerilerken, otobüs durakları, parklar, okul ve hastane girişleri gibi alanlarda sigara yasağı genişletildi. Elektronik sigara taşıma ve kullanımı konusunda da sert yaptırımlar uygulanıyor.
Yeni Kampanyalar ve Toplumsal Farkındalık Artıyor
Çin’in birçok kentinde son yıllarda sigarasız yaşamı teşvik eden kampanyalar yaygınlaşmaya başladı. Şanghay’daki bazı büyük eğlence parkları 2025 yılında “Sigarasız Eğlence Parkı” uygulamasını hayata geçirirken, şehir genelinde vatandaşların ihlalleri anlık olarak bildirebildiği sistemler kullanılmaya başlandı.
Sichuan Eyaleti ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi de yeni düzenlemelerle kapalı alanlarda sigara kullanımına yönelik yasakları genişletti. Özellikle reşit olmayan bireylere sigara satışı konusunda cezaların ciddi şekilde artırıldığı bildiriliyor.
Öte yandan Çinli komedyen Zhang Hui gibi bazı kamuoyu figürleri de sigara karşıtı farkındalık çalışmalarına destek veriyor. “Nefes alma hakkı temel bir haktır” sloganıyla hazırlanan kampanyalar ve sosyal medya hareketleri sayesinde vatandaşların kamu alanlarında daha temiz hava talep etme konusunda daha cesur davranmaya başladığı belirtiliyor.
Uzmanlar, sigara kullanımını azaltmaya yönelik yasal düzenlemelerin yanı sıra toplumsal bilinçlenmenin de büyük önem taşıdığını ve Çin’in önümüzdeki yıllarda sigara kontrol politikalarını daha da sıkılaştırmasının beklendiğini ifade ediyor.
